5 dingen die je kan leren van topsporters voor je eindexamen

5 dingen die je kan leren van topsporters

eindexamens als topsport

Je eindexamen komt eraan. En dat voelt als een groot moment, waarvan je al heel lang weet dat het eraan zit te komen.

Dat maakt het eindexamen ook speciaal: je doet het maar 1 keer en je leeft er echt naartoe.

Eindexamen doen is dus topsport!

Topsporters zijn gespecialiseerd in toewerken naar 1 bijzonder moment, waar ze zich lang voor voorbereiden.

Wat kan je als eindexamenkandidaat leren van topsport?

Eindexamen doen gaat niet alleen over de stof kennen. Het gaat over problemen oplossen, omgaan met spanning, optimaal presteren en vaardigheden goed toepassen.

In die zin is eindexamen doen vergelijkbaar met topsport.

Hoe ga je om met spanning? Hoe bereid je je voor op iets wat je nog nooit hebt gedaan? En hoe zorg je dat je scherp bent op het juiste moment?

Lees hier de 6 dingen die je kan leren van topsporters voor je eindexamen.

Topsport is visualiseren

Als je iets (beter) wil leren, dan moet je natuurlijk oefenen. Maar er zijn veel manieren om te oefenen.

In de sportpsychologie is ontdekt dat om iets beter te leren, het heel belangrijk is dat je hersenen verbindingen leggen tussen de gebieden in je brein die betrokken zijn bij de taak die je wil leren.

Om verbindingen te maken tussen verschillende gebieden in je brein, moet je brein de verbinding leggen.

Deze verbindingen kan je leggen door de taak regelmatig te doen.

Als je bijvoorbeeld wil leren schaken, kan je heel veel potjes schaak spelen.

Maar de sportpsychologen hebben ontdekt dat je ook verbindingen in je brein kan leggen door de taak die je wil leren in te beelden.

Dit inbeelden van een taak noemen we visualisatie.

Visualisatie is dus jezelf inbeelden dat je een bepaalde taak uitvoert. Je speelt de taak als het ware als een filmpje af in gedachten.

Topsporters maken veel gebruik van deze techniek.

Zo kunnen ze zich zonder fysieke inspanning en zonder materiaal toch zeer gedetailleerd voor bereiden op een wedstrijd.

Kijk hier bijvoorbeeld hoe Mark Tuitert zijn 1500 meter schaatsen visualiseert, de afstand waarop bij Olympisch goud won.

Mark Tuitert visualiseert de 1500 meter:

Een andere topsporter die gebruik maakt van visualisatie is Max Verstappen.

Als hij racet in de formule 1 moet elke bocht messcherp zijn. En hij kan niet vaak oefenen op de circuits, die zijn niet altijd beschikbaar.

Visualisatie is dus ideaal voor hem om toch een circuit te “leren”.

Max verstappen visualiseert het formule 1 circuit in Barcelona (vanaf 35 seconden)

Visualiseren voor je eindexamen

Jij kan visualisatie ook gebruiken voor je eindexamen!

Zorg dat je alvast een beetje went aan in de gymzaal zitten.

Bedenk wat je allemaal moet doen, en bedenk hoe je dat gaat aanpakken.

Wat ga je doen als je een vraag krijgt die je niet weet?

Hoe ga je om met lange rekenvragen?

Deze situaties ga je zeker tegenkomen op je eindexamen.

Je kan vast oefenen hoe je er mee om zult gaan door deze situaties vast in te beelden en in gedachten op te lossen.

Je kan ook visualiseren door te doen alsof je echt eindexamen doet terwijl je een oud examen oefent.

Als je meer wil weten over hoe je moet visualiseren, kan je hier meer lezen.

Houd er in ieder geval rekening mee dat je specifieke visualisatie beter werkt. Hoe specifieker hoe beter (zoals in het filmpje van Mark Tuitert).

Zorg er ook voor dat je positief bent in je gedachten. Als je je eindexamens al een aantal keer prima hebt gedaan in gedachten, dan zullen ze ook in het echt beter gaan!

Focus op je taak ipv het doel

Een andere vaardigheid die topsporters hebben is het sturen van hun gedachten.

Topsporters weten welke gedachten effectief zijn, en welke gedachten niet.

Een tennisser die op matchpoint komt, weet dat hij niet aan de beker moet denken. Hij wil niet denken aan wat er gebeurt als hij deze bal mist. Hij wil niet denken aan zijn carrière.

Er is maar 1 ding waar hij aan moet denken: het volgende punt.

Topsporters weten welke gedachten ze helpen het beste uit zichzelf te halen. En “effectieve” gedachten zijn altijd gedachten die zich richten op taken in plaats van doelen.

Dit geldt ook voor jou als je eindexamen doet.

Richt je op de taken die je moet uitvoeren, en niet op het einddoel, of de consequenties van wel of niet slagen.

Denk niet aan de stress en vermijd gedachten aan je examenfeest of cadeau.

Houd je gedachten bij de taak die je moet uitvoeren: het leren, en het zo goed mogelijk maken van je eindexamen.

Probeer hierbij ook weer zo specifiek mogelijk te denken.

Denk dus niet “mijn taak is om mijn eindexamen te halen” maar “mijn taak is om deze formule te leren, en te in deze context toe te passen”.

Begin nu met online examentraining

Bekijk havo trainingenBekijk vwo trainingen

Vaste patronen voor de wedstrijd

Een andere manier waarop topsporters hun concentratie en focus optimaliseren, is dus zichzelf patronen, rituelen en gewoontes aan te leren.

Gewoontes kosten veel minder moeite dan nieuwe of bekende dingen.

Dus als je jezelf bepaalde gewoontes aanleert voordat je gaat leren of een examen gaat maken, dan maak je het jezelf veel makkelijker om je taken uit te voeren.

Kijk bijvoorbeeld hoe Rafael Nadal altijd zijn flesjes op 1 lijn wil zetten, alle lijnen met zijn voet aan wil tikken, en voor elke punt zijn shirt en zijn haar op exact dezelfde manier goed schuift.

Nadal heeft deze rituelen omdat hij hiermee iets creëert wat altijd lukt, en wat altijd hetzelfde is. Of hij nu voor of achter staat, in Australië of Spanje speelt, die lijn, dat flesje en zijn haar zijn altijd hetzelfde.

Zo geeft hij zichzelf houvast, en kan hij zich optimaal focussen op zijn spel.

Deze truc kan je ook bij je examens toepassen. Maak voor jezelf een routine van aankomen in de gymzaal, je tafel goed schuiven, je tas uitpakken en je pennen recht leggen.

Zo zal je ten eerste niets vergeten. Maar belangrijker nog: je brengt je onbewuste in staat van paraatheid. Je bent eigenlijk al begonnen met presteren.

Omgaan met tegenslag

Ondanks alle goede voorbereidingen die je hebt gedaan, kan er natuurlijk altijd iets misgaan.

Er kan iets misgaan tijdens je voorbereiding, maar ook tijdens je eindexamen.

Het kan gebeuren dat je een vraag niet weet.

Of dat 1 examen minder goed gaat dan je had gehoopt.

Het belangrijkste is op zo’n moment om niet bij de pakken neer te gaan zitten, en door te gaan.

Epke Zonderland, Olympisch turn kampioen, zegt zelfs dat succes het kunnen omgaan met tegenslagen is.

Topsporters krijgen continue tegenslagen te verwerken. Er kan immers maar 1 iemand winnen.

Zij gaan hier mee om door 3 technieken toe te passen.

Bereid je voor op een worst case scenario

Topsporters weten dat niet alles altijd goed zal gaan. Daarom bereiden ze zich voor op scenario’s waarin dingen mis gaan.

Voetbalteams weten bijvoorbeeld wat ze moeten doen als iemand een rode kaart krijgt. Ze kennen de tactiek om met 10 man te spelen.

Tennissers weten wat ze moeten doen als ze een bal missen. Ze trainen hierop, omdat ze weten dat in elke wedstrijd er missers zullen zijn (zie ook focussen op de volgende stap).

Dit kan je ook voor je eindexamen toepassen.

Tijdens 1 examen kan je dit toepassen door je voor te bereiden op de tactiek die je gaat toepassen als je een vraag niet weet.

Ga je die vraag overslaan? Hoe lang wil je door proberen?

Als je klaar bent met het examen, wat ga je dan doen? Alles nakijken, of eerst naar de vragen die je niet wist?

Als je de antwoorden op deze vragen thuis al bedenkt, zul je beter voorbereid zijn en minder last hebben van teleurstelling tijdens je eindexamen.

Maar deze tactiek geldt ook voor de eindexamens als geheel.

Hoe voel je je als je thuiskomt na een examen dat minder ging? Heb je dan nog zin om te leren voor de volgende dag?

Bedenk van tevoren hoe je dit gaat aanpakken.

Topsporters doen de volgende twee dingen als je teleurgesteld zijn: frustratie uiten en focussen op de volgende stap.

Uit je frustratie, en ga vervolgens door

Door je frustratie te uiten verwerk je teleurstelling.

Iedereen uit zijn frustratie anders.

De een gooit met deuren, terwijl de ander behoefte heeft aan een goed gesprek.

Doe wat goed voelt voor jou.

Het belangrijkste is dat je frustratie uiten van korte duur is. Blijf er vooral niet in hangen! Dat is zonde van je tijd en je humeur.

Bedenk “gebeurd is gebeurd”, en probeer na het uiten van je frustratie zo snel mogelijk weer vooruit te kijken.

Focus op de volgende stap

Vooruitkijken is iets waar topsporters heel erg goed in zijn.

Zo leren tennissers zichzelf aan om na ieder punt in gedachten uit te spreken wat ze hopen dat de stand zal worden als ze het volgende punt winnen.

Dus als een tennisser 30-15 achterstaat zegt hij tegen zichzelf: “kom op, naar 30-30, we gaan naar 30-30”.

Dit creëert ten eerste positiviteit. En het helpt om niet aan het vorige punt dat verloren ging te denken.

Het helpt ook omdat het ervoor zorgt dat je niet te ver vooruit gaat denken. Het is voor tennissers om punt per punt te blijven denken.

Hetzelfde geldt voor jou op je eindexamen. Blijf examen per examen kijken, en vraag per vraag.

Zo houdt je het overzicht, en zorg je voor focus.

Effectief uitrusten

Een groot gedeelte van topsport is goed uitrusten.

Quote: de Tour de France win je in bed (Joop Zoetemelk, winnaar Tour de France 1980).

Topsporters weten hoe veel belasting hun lichaam en geest aankan, en gaan daar niet overheen.

Maar uitrusten is moeilijker dan het lijkt.

Heb jij wel eens na een lange dag leren Netflix aangezet in bed en vervolgens zo lang gekeken dat je de volgende dag uitgeput was?

Dat is natuurlijk niet uitrusten. Effectief uitrusten doe je door effectief rust te pakken op grote en kleine momenten.

In onze blog over concentratie bespraken we al hoe elke half uur 5 minuten uitrusten kan helpen.

Maar topsporters kennen nog meer slimme trucs om effectief uit te rusten.

Zo doen veel topsporters aan rekken en strekken. Dat is natuurlijk goed voor de spieren. Maar rekken en strekken helpt ook om spanning te verminderen.

Dit rekken en strekken kan je toepassen tijdens het leren, maar ook tijdens het eindexamen zelf.

En tot slot: een groot gedeelte van effectief uitrusten en presteren is genoeg slapen.

Slaap liever een half uur meer, en leer vervolgens effectief, in plaats van een half uur langer leren en de volgende dag moe en ongeconcentreerd te zijn.

X